Buzdolabında Yiyecek Neden Kurur?

Buzdolabından çıkarılan peynirin kenarı sertleşmiş, ekmeğin içi bayatlamış, dondurucudaki etin yüzeyi gri bir lekeyle kurumuş olabilir. Bu leke, soğuğun yiyeceği kemirmesi değildir. Su, açık yüzeyden uçar ve geride daha kuru bir doku bırakır. Bu rehber, uçuşun nedenini ve onu yavaşlatmanın sade yollarını anlatır. Bir gıda güvenliği belgesi değildir.

Soğuk hava suyu tutmakta nazlıdır

Sıcak hava, soğuk havadan daha çok su buharı taşıyabilir. Dolabın içi soğuk olduğu için havası kurudur. Açık bir tabağın yüzeyindeki su, bu kuru havaya yavaş yavaş karışır. Yiyecek küçülmez gibi durur. Suyu azalır, dokusu sertleşir veya lastikleşir.

Soğutmanın ısıyı dışarı taşıması bu kuruluğun sebeplerinden biridir. Makine içeriyi soğuturken havadaki bir miktar nem de soğuk yüzeylerde suya döner ve dışarı alınır. Geriye daha kuru bir oda kalır. Oda, açık yiyecek için susuz bir komşudur.

Buzlu yanık bir yanık değildir

Dondurucuda su, buz hâlindedir. Yine de çok kuru ve soğuk havada buz, sıvıya uğramadan buharlaşabilir. Buna süblimleşme denir. Etin veya ekmeğin yüzeyindeki buz uçunca geride süngerimsi, gri ve lezzeti kaçmış bir katman kalır. Halk arasında buzlu yanık denir. Ateş değmiş bir yanık değildir. Suyunu kaybetmiş ve havayla uzun süre temas etmiş bir yüzeydir.

Bu katman her zaman zehir demek değildir. Yine de tadı ve dokuyu bozar. Üstü kalın bir buz tutmuş, kokusu değişmiş veya çözülüp yeniden donmuş yiyecek ise ayrı bir güvenlik sorusudur. Şüphede koklamak yetmeyebilir. Bozuk şüphesi varsa yemek, merakı yenmenin yolu değildir.

Kapak, kuru havayı uzakta tutar

Su ancak açık bir yüzeyden rahat uçar. Kapak, film veya sıkı bir kutu bu yüzeyi kapatır. Kabın içinde küçük bir nem kalır ve uçuş yavaşlar. Delik bir kapak, hiç kapak olmamasına yakındır. Sarkan bir örtü de hava alıyorsa aynı işi yarım görür.

Sıcak yemeği hemen sıkı kapatıp dolaba koymak ise başka bir sorun açabilir. Buhar, kapağın içinde toplanır ve yiyecek yavaş soğursa bakteri için elverişli bir ılık süre uzar. Önce yayvan bir kapta ılımasını beklemek, sonra kapatmak daha dengeli bir yoldur. Tezgâhta saatlerce bekletmek de bu dengenin öteki ucunu bozar. Süre, yiyeceğin türüne göre değişir. Genel ilke, ılık bekleme süresini kısa tutmaktır.

Rafı tıkamak başka, kapağı açmak başkadır

Soğuk havanın raflar arasında dolaşması, dolabın her yerinin aynı serinlikte kalmasına yardım eder. Her gözü ağzına kadar doldurmak bu dolaşımı keser. Bu, yiyeceklerin kapaksız bırakılması için bir gerekçe değildir. Dolaşan hava kurudur. Kuruyanın ilacı, havayı kesmek değil, yiyeceğin kendi yüzeyini kapatmaktır.

Dolabın kapağını uzun süre açık tutmak ise içeri sıcak ve nemli hava alır. O nem, soğuk raflarda terler. Terlemenin buharlaşması bedende serinletir. Dolapta ise aynı buhar, raflarda su damlasına döner ve makineyi daha çok çalıştırır.

Ne zaman hâlâ yenir?

Kenarı hafif kurumuş bir peynir, küf yoksa çoğu zaman kesilip kullanılabilir. Yüzeyi grileşmiş dondurulmuş et, pişince kuru kalabilir. Küf, ekşi koku, yapışkan bir yüzey veya şişmiş bir kap ise kurumanın değil, bozulmanın işaretidir. Bu yazı, o işaretleri bir laboratuvar gibi ayırmaz. Şüphe varsa yiyeceği kurtarmaya çalışmak yerine bırakmak daha güvenlidir.

Kuruma, soğuğun bir kusuru gibi görünür. Aslında kuru havanın, açık bırakılmış sudan aldığı küçük bir paydır. Payı kesmenin yolu, soğuğu kapatmak değil, yüzeyi kapatmaktır.

Sık sorulan sorular

Dolap yiyeceği neden kurutur? İçi soğuk ve kurudur. Açık yüzeydeki su bu havaya uçar. Soğuk, yiyeceği kemirmez.

Buzlu yanık zehir midir? Çoğu zaman suyun uçması ve havanın değmesidir. Tat bozulur. Koku, küf veya şüpheli bir çözülme varsa yiyeceği tüketmemek daha güvenlidir.

Kapağı kapatmak yeterli midir? Yüzeyi kapatmak kurumağı yavaşlatır. Sıcak yemeği saatlerce ılık bekletmek ise başka bir risk açar. Önce ılıtıp sonra kapatmak daha dengelidir.