Dokunmatik Ekran Parmağı Nasıl Ayrıştırır?

Ekrana basınca harfin belirmesi, camın altına saklanmış küçük bir düğme hissi verir. Çoğu telefonda düğme yoktur. Cam, parmağın değdiği yeri, elektrik alanındaki küçük bir değişimden anlar. Bu yazıda bu değişimin neden parmağa ihtiyaç duyduğunu, su damlasının neden yalancı bir parmak olabildiğini ve eldivenin neden çoğu zaman duvar ördüğünü anlatıyoruz.

İki eski yol, iki ayrı his

Erken dokunmatik yüzeylerin bir kısmı dirençliydi. İki ince iletken katman, basınca birbirine değer ve devreyi o noktada kapatırdı. Kalemin ucu, tırnak veya eldiven aynı işi görebilirdi. Önemli olan iletkenlik değil, iki katmanı birleştiren basınçtı. Bu yüzeyler sağlamdı, fakat çoklu dokunuşu ve camın berraklığını zorlardı.

Bugünkü telefonların çoğu sığa ilkesine bakar. Ekranın altında, satır ve sütunlar hâlinde ince bir iletken ızgara vardır. Izgara, camın üstünde zayıf bir elektrik alanı tutar. Parmak, iletken ve biraz nemli bir uç olduğu için bu alana değdiği yerde sığayı değiştirir. Denetleyici, hangi satır ile hangi sütunun değiştiğine bakarak noktayı hesaplar. Basınç, bu hesabın zorunlu parçası değildir. Hafif bir değme de yeter.

Parmak neden özeldir?

İnsan derisi, tuzlu suyu andıran bir iletkendir. Parmak izinin çıkıntıları tutmayı kolaylaştırır; ekranın okuduğu şey ise bu çıkıntıların deseni değil, ucun iletkenliğidir. Kuru bir plastik çubuk aynı değişimi çoğu zaman yapamaz. İçinde iletken bir uç taşıyan özel bir kalem yapar. Sıradan bir kumaş eldiven, parmağı camdan yalıtır. Eldivenin işaret parmağına iletken iplik dokunmuşsa okuma yeniden mümkün olabilir.

Tırnakla dokunmak da çoğu cihazda işe yaramaz. Tırnak, deri kadar iletken değildir. Bu, ekranın bozuk olduğu teşhisi değildir. Ucunun yanlış malzeme olmasıdır.

Su damlası yalancı parmak olur

Yağmurda veya terli bir elde ekran kendi kendine kayabilir. Su damlası da iletkendir. Damla, parmak kadar büyük bir değişim yaratırsa denetleyici onu dokunuş sanır. Bu yüzden ıslak camda harf zıplar veya sayfa kendiliğinden kayar. Damlayı kurulamak, çoğu zaman yazılımı onarmaktan daha etkili bir ilk adımdır.

Çoklu dokunuş, aynı ızgaranın birkaç değişimini birden okumasıdır. İki parmak arası mesafe açılıyorsa görüntü büyütülür. Mesafe, iki iletken ucun koordinatından çıkar. Eldivenle gelen tek bir iletken yama, bu çifti kuramayabilir.

Camın altındaki hesap

Izgara sürekli taranır. Her satır ve sütun, boştaki değerine göre karşılaştırılır. Değişim bir eşiği aşarsa dokunuş sayılır. Eşik çok düşükse gürültü ve damla da dokunuş olur. Eşik çok yüksekse hafif değme kaçırılır. Üretici bu eşiği bir orta yere kurar. Ekran koruyucu çok kalınsa veya içinde metal bir desen varsa eşik şaşabilir. Koruyucu, her zaman yalnızca bir plastik tabaka değildir.

Barkodun kontrastı sayıya çevirmesi başka bir okuma biçimidir. Biri ışığın yansımasına, öteki elektrik alanının değişimine bakar. Konum uydusunun hesabı ise daha da başka bir saatten gelir. Üçü de görünmeyen bir ölçüyü, ekrandaki bir noktaya bağlar.

Basınç bütünüyle yok olmadı

Bazı kalemler ve bazı ekranlar, değmenin kuvvetini ayrıca ölçer. Bu, sığanın yerine geçen bir yol değil, üstüne eklenen bir haberdir. Çizim uygulamasında kalın çizgi, daha sert basılınca belirir. Sıradan bir kaydırma ise hâlâ kuvvetten çok, iletken ucun yerini izler.

Ekran çatlarsa ızgaranın bir kısmı susabilir. Suskun bölge, parmağı tanımaz. Bu bir yazılım inadı değil, kopmuş bir satırın sonucudur. Çatlağın üstüne bant yapıştırmak, iletken yolu her zaman onarmaz.

Dokunmatik cam, düğmeyi ortadan kaldırmadı. Düğmeyi, parmağın değdiği her noktada yeniden kurulan geçici bir koordinata çevirdi.

Sık sorulan sorular

Telefon parmağın basıncını mı ölçer? Çoğu güncel ekran, basıncı değil, iletken ucun elektrik alanını değiştirmesini okur. Hafif değme de yeter.

Eldiven neden çalışmaz? Kumaş parmağı camdan yalıtır. İletken iplikli özel eldivenler bu yalıtımı delen bir uç taşır.

Islak ekran neden kendi kendine kayar? Su damlası da iletkendir. Denetleyici onu parmak sanabilir.